Stadsbrand

Een stadsbrand is een brand die een groot gebied van een stad vernietigt.

Vooral in de oudheid en de middeleeuwen werden stadsbranden gevreesd. De meeste huizen waren van hout en bedekt met stro of dakspanen. De kap van het dak reikte meestal ver buiten de gevelmuren, zodat er bij een brand brandende stukken hout op de straat vielen, waar voorbijgangers door getroffen konden worden. Sterke wind kon de gevolgen nog versterken en alleen delen van de stad die bovenwinds van de brand lagen bleven gespaard. Eenmaal uitgebroken werd het hierdoor moeilijker een brand te blussen. In combinatie met de smalle straten vergrootte dit de kans op een vuurstorm, die grote delen van een stad plat kon branden. Tegen een eenmaal uitgebroken vuurstorm stond men volstrekt machteloos.

Bakstenen waren kostbaar, alleen gebouwen als kerken waren daarom uit steen opgetrokken. In de meeste steden werden de huizen pas na een of meer grote branden veiliger gebouwd. In de eeuwen na de vroege middeleeuwen ging men ertoe over om meer in steen te bouwen. Hierbij werd veelvuldig gebruikgemaakt van subsidies. Ook maakte men gebruik van scheidings- en buitenmuren om bij een brand het overslaan naar aanpalende huizen zo veel mogelijk te voorkomen.

Nederland Alkmaar: 1328 Amersfoort: 1340 Amsterdam: 1421, 1452, 1597 Arnhem: 1364, 1419, 1422, 2025 Asperen: 1423 Batenburg: 1412, 1463 Bergen op Zoom: 1397, 1444 Borculo: 1590 Breda: 1490, 1534, 1577, 1603 Bredevoort: 1597, 1619 Bronckhorst: 1633 Buren: 1575 Delden: 1655 Delft: 1536 Deventer: 1235, 1334 Doetinchem: 1527 Dokkum: 1572 Dordrecht: 1332, 1338, 1457 Eindhoven: 1486, 1554 Enkhuizen: 1512 Enschede: 1517, 1750, 1862 Genemuiden: 1521, 1580, 1625, 1740, 1868 Gennep: 1597 Goedereede: 1482 Goes: 1554 Goor: 1647 Gorinchem: 1388 Gouda: 1361, 1438 Grave: 1415 Haarlem: 1347, 1576 Hardenberg: 1497, 1708 Harderwijk: 1503 's-Hertogenbosch: 1400, 1419, 1463 Heusden: 1572 Hoorn: 1481 Leeuwarden: 1392 Lochem: 1615 Maastricht: 1612 Medemblik: 1517, 1555 Middelburg: 1432, 1492 Monnickendam: 1499, 1513 Naarden: 1572 Nijkerk: 1540 Nijmegen: 180, 1537, 1561 Ommen: 1517, 1624 Oss: 1751 Ravenstein: 1606 Rhenen: 1400 Roermond: 1554, 1665 Rotterdam: 1563 Schiedam: 1428, 1494 Schoonhoven: 1321, 1375, 1382, 1518 Sittard: 1420, 1677 Sneek: 1295, 1457 Steenwijk: 1523 Tiel: 1136, 1334, 1420, 1425 Utrecht: 1017, 1131, 1148, 1173, 1177, 1253, 1279 Vianen: 1540 Vlaardingen: 1574 Zierikzee: 1414, 1458, 1466, 1526, 1576 Zutphen: 1284, 1336 Zwolle: 1324, 1361 België Aalst: 1361 Stadsbrand van Aarschot 1578: 1578 Antwerpen: 1546 Bergen: 1136 Brugge: 1184, 1415 Brussel: 1236, 1276 Diksmuide: 1333 Gembloers: 1756 Gent: 1120, 1128 Hamont: 1493 Herentals: 1517 Ieper: 1241 Kortrijk: 1331 Leuven: 1055, 1130, 1176 Luik: 1142 Maaseik: 1684 Mechelen: 1342 Ronse: 1513, 1553, 1559 Sint-Niklaas: 1690 Spa: 1807 Tienen: 1635 Tongeren: 1667

Duitsland Aken: 1225, 1236, 1656 Bremen: 1041, 1258, 1285, 1340 Griethausen 1735: 1798, 1873 Hamburg: 1842 Höchst am Main: 1586, 1778 Keulen: 1150 Limburg aan de Lahn: 1342 Lübeck: 1157, 1251, 1276 München: 1327 Münster: 1127, 1197, 1383 Bloedbad en stadsbrand van Neuss: 1586 Osnabrück: 1100 Osterode am Harz: 1545 Paderborn: 1058, 1133 Rostock: 1677 Stade: 1659 Stadtlohn: 1611 Engeland Bury St-Edmunds: 1288 Cambridge: 1293 Canterbury: 1178, 1276 Lincoln: 1123 Londen: 675, 989, 1087, 1135, 1212, 1666 Newcastle: 1854 Northampton: 1675 Norwich: 1171 Rochester: 1130 Warwick: 1694 Frankrijk Armentiers: 1518 Atrecht: 1136, 1189 Chartres: 1178 Kamerijk: 1123, 1129, 1145, 1148 Noyon: 1293 Reims: 1210 Valenciennes: 1171 Griekenland Thessaloniki: 1917 Italië Rome 64 Schotland Edinburgh: 1544 Zwitserland Bazel: 1417 Bern: 1405 Scandinavië Ålesund (N): 1904 Bergen (N): 1702, 1916 Kopenhagen (DK): 1728, 1795 Oslo (N): 1624 Oulu (FIN): 1652, 1882 Stockholm (S): 1625 Turku (FIN): 1681, 1827 Oost-Europa / Zuidoost-Europa Boekarest: 1847 Opstand en stadsbrand van Constantinopel: 532 Kiev: 1812 Moskou: 1547, 1571, 1812 Skopje: 1689

• Edo: 1657
• Hangzhou: 1132, 1137, 1208, 1229, 1237 en 1275

• Baltimore: 1904
• Chicago: 1871
• Montréal (CDN): 1852
• New Orleans: 1788, 1894
• New York: 1776, 1794, 1835, 1845
• Pittsburgh: 1845
• San Francisco: 1851, 1906
• St. John's (Newfoundland en Labrador): 1846
• Toronto: 1849, 1904
• Washington: 1814

• Paramaribo: 1821, 1832
• Bos- en stadsbrand van Valparaíso: 2014

• J. Buisman en A.F.V. van Engelen. Duizend jaar weer, wind en water in de lage landen, deel 1 tot 1300. 2000, Uitgeverij Van Wijnen. ISBN 90-5194-075-0
• J. Buisman en A.F.V. van Engelen, Duizend jaar weer, wind en water in de lage landen, deel 2 1300-1450. 2000, Uitgeverij Van Wijnen. ISBN 90-5194-141-2
• (de) Marie Luisa Allemeyer, Fewersnoth und Flammenschwert: Stadtbrände in der Frühen Neuzeit. Vandenhoeck & Ruprecht, 2007. ISBN 3525360371